Parsza na ten tydzień rozpoczyna się wersetem: „Ele toldot Jcchak ben Awraham, Awraham holid et Icchak - Oto dzieje potomków Icchaka, syna Abrahama. Abraham był ojcem Icchaka.” (Bereszit 15:19). Nie sposób w tym miejscu nie zadać sobie pytania, co próbuje przekazać nam Tora, w sposób pozornie przesadny podkreślając pochodzenie Icchaka od Abrahama. Nasze pytanie jest tym bardziej uzasadnione, kiedy weźmiemy pod uwagę fakt, że Tora już dwie parsze wcześniej ustala i ujawnia pochodzenie Icchaka, mówiąc: „od Icchaka będzie nazwane twoje potomstwo” (Bereszit 21:11).

    Wielki mistrz chasydzki Reb Lewi Icchak z Berdyczowa rozważał nad tym pytaniem i odpowiedział na nie, dokonując rozróżnienia pomiędzy „zera” – w dosłownym tłumaczeniu oznacza to „nasienie”;  przeciwstawnym do bycia „tolda” – dosłownie znaczącym „wynik”, „rezultat”, „konsekwencja”. Bycie czyimś „zera” jest stanem bardzo pasywnym – stajemy się  dziećmi naszych rodziców automatycznie po urodzeniu. Bycie czyimś „tolda”, jest natomiast  stanem aktywnym, stwarza konieczność realizacji sposobu życia, jaki prowadzą nasi rodzice. W parszat Wajera, dwa tygodnie temu, Icchak był tylko małym dzieckiem – nie było jeszcze wtedy jasne, czy stanie się on w  przyszłości „tolda” Abrahama, Haszem mógł wtedy zapewnić Abrahama jedynie o tym, że Icchak będzie stanowił „zera” Abrahama. W parszy na ten tydzień jednak, po akeida, w czasie której 37 letni Icchak gotowy był poświęcić swe życie, wobec B-skiego przykazania skierowanego do jego ojca, po tym jak Icchak pojął za żonę sprawiedliwą Rywkę i wraz z nią ustanowił bajit neeman – dom wierny Haszem; Tora przekazuje nam teraz, że Icchak został nie tylko „zera”, ale i „tolda” Abrahama.

    W powiązaniu do rozróżnienia pomiędzy „zera” i „tolda” autorstwa Reb Lewi Icchaka, przypomniałem sobie o słynnym cytacie z wypowiedzi Rabina Adina Steinsaltza. Rabin Steinsaltz był któregoś razu zapytany o naładowaną wielkimi emocjami kwestie – kto jest Żydem. Z małym błyskiem w oku Rabin Steinsaltz odpowiedział: „Kto jest Żydem? Ten, kogo wnuki są Żydami”. Rabin nie odpowiedział, oczywiście, z chalachicznego punktu widzenia, jednak jego słowa są bardzo prawdziwe. Aby być Żydem nie wystarczy się tylko Żydem urodzić – nie wystarczy być tylko „zera”. Abym naprawdę stał się Żydem muszę stać się „tolda” – kontynuacją, która zrodzi następne kontynuacje.

    Rebe Reb Lewi Icchak przedstawia również ciekawą perspektywę na pierwszy werset naszej parszy. Tradycja uczy nas, że relacja Abrahama z B-giem była uosobieniem chesed – kochającej życzliwości; podczas gdy relacja Icchaka z B-giem stanowiła uosobienie jira – trwogi. W jasny sposób wyraża to werset z przyszłotygodniowej parszy, gdzie Tora cytując Icchaka pisze: „Gdyby B-g moich ojców, B-g Abrahama i strach Icchaka, nie byłyby ze mną...”. Klasycznie chesed kojarzone jest z poczuciem bliskości z Haszem, strach jest natomiast kojarzony z poczuciem oddalenia od Haszem. Reb Lewi Icchak wyjaśnia tę kwestię inaczej. Osobę charakteryzującą się trwogą (lękiem) określa on jako osobę, która w ogóle nie myśli o sobie. Trwodze towarzyszą egzaltowane uczucia bliskości z Haszem, ktoś taki podobny jest osobie, której relacja z Haszem uosabia kochającą życzliwość. Co za tym idzie więc, jira Icchaka nie tylko nie stoi w sprzeczności z chesed Abrahama; jira Icchaka uzupełnia i spełnia chesed Abrahama.

    Wyjaśnienie to dobrze pasuje do wspomnianych wyżej słów Rebego na temat różnicy pomiędzy byciem czyimś „zera” i „tolda”; a słowa pierwszego wersetu parszy je dobrze ilustrują: „Ele toldot Jcchak ben Awraham, Awraham holid et Icchak - Oto dzieje potomków Icchaka, syna Abrahama. Abraham był ojcem Icchaka.”

    Miejmy nadzieję i módlmy się za to byśmy mogli – podobnie jak nasz praojciec Icchak – zostać „toldot” Abrahama – kontynuacją Abrahama.
Szabat szalom!

Rabbi I. Rapoport
Rabin Yitzchak Rapoport - Tłumaczyła Daniela Malec
Dziękujemy organizacji Shavei Israel za udostępnienie tekstu