Warszawski ratusz zrezygnował z dodruku kalendarza na 2012 r., w którym znalazł się antysemicki plakat. - Jeśli ktoś poczuł się dotknięty, przepraszamy - mówi Agnieszka Kłąb z zespołu prasowego miasta. O kalendarzu zrobiło się głośno kilka dni temu, gdy sprawę opisała „Rzeczpospolita”. Wydany przez miejskie biuro kultury terminarz zdobią reprodukcje polskich plakatów z XX w. Wykorzystano pochodzące z Muzeum Plakatu dzieła m.in. Stefana Norblina, Tadeusza Gronowskiego czy Witkacego. Promują bale, wystawy, seanse filmowe, odbudowę miasta. Jedna z grafik - autorstwa Bogdana Nowakowskiego z 1925 r. - reklamuje tygodnik „Rozwój”. Przedstawia polskiego żołnierza z miotaczem ognia wyganiającego z domu szczury. Gryzonie mają pejsy i jarmułki z gwiazdą Dawida. Napis na plakacie głosi: „ »Rozwój « walczy o dobrobyt Polski, propagując solidarność narodową, pracę i organizację żywiołu polskiego; broni Polski przed zalewem żydowskim; łączy wszystkich Polaków pod hasłem »swój do swego po swoje «”.

Wstęp do kalendarza napisała prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz, chwaląc „arcydzieła grafiki użytkowej” i przywołanie „atmosfery dawnych lat”. Cały nakład rozdano wśród współpracowników biura kultury. Na początek roku zapowiedziano dodruk.

Tymczasem rozpętała się burza. List protestacyjny do prezydent Warszawy wystosowało Stowarzyszenie przeciw Antysemityzmowi i Ksenofobii "Otwarta Rzeczpospolita".

Przypomniało, że przedstawianie Żydów jako gryzoni bądź robactwa przygotowało grunt pod Zagładę, a w kalendarzu obrazek dano bez żadnego komentarza. "Umieszczenie opisanego plakatu w publikacji mającej być wizytówką Warszawy i reklamą tradycji artystycznych stolicy uznajemy za przejaw czyjejś wyjątkowo złej woli albo świadectwo niewiarygodnej wręcz niekompetencji i głupoty" - czytamy w liście.

- Mógł się zdarzyć wypadek, błąd. Trzeba mieć odwagę, by się z tego wycofać i powiedzieć "przepraszam". To, co bywało standardem przed wojną, w dzisiejszych czasach jest niedopuszczalne - podkreśla prezes stowarzyszenia Paula Sawicka.

- Będąc warszawiakiem w trzecim pokoleniu, nie mogę się pogodzić ani z plakatem przyrównującym mnie do szczura, ani z wykorzystaniem tego rodzaju "sztuki użytkowej" do promocji miasta, w którym się urodziłem. Mam nadzieję, że wielu warszawiaków podzieli mój pogląd - mówi Piotr Kadlcik, przewodniczący Gminy Żydowskiej. - Dotychczasowe bardzo dobre stosunki z władzami miasta pozwalają sądzić, że to wynik zaniedbania, a nie świadomego działania.

Ale władze Warszawy są tą reakcją zaskoczone.

- To jest kalendarz-album. Dzieła polskiej szkoły plakatu ilustrują w nim historię Warszawy. Wyboru dokonała kustosz Muzeum Plakatu. Takie było to miasto, taki był ten kraj. Istniały nastroje antysemickie, a ten plakat pokazuje tamtą atmosferę. Mnie to nie oburza - mówi wiceprezydent Włodzimierz Paszyński. Zwraca uwagę, że w kalendarzu jest też reklama Wystawy Palestyńskiej z 1925 r., są również powojenne grafiki na temat powstania w getcie. - A plakat, na którym Syrenka trzyma młot zamiast miecza, nie jest kontrowersyjny? To może być odczytane jako skryta pochwała bolszewizmu. Trzeba mieć dużo złej woli, żeby przyklejać nam etykietkę antysemityzmu, gdy tyle robimy dla dialogu.

Agnieszka Kłąb z zespołu prasowego miasta informuje jednak, że ratusz dodruku kalendarza już nie planuje. - Jeśli jego koncepcja nie została dobrze określona i ktoś poczuł się dotknięty, przepraszamy - mówi rzeczniczka.

Źródło: GW Stołeczna