Nie tylko w Jad Waszem, ale także na Cmentarzu Żydowskim na warszawskim Bródnie będzie Aleja Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Decyzja o budowie może zapaść jesienią. Patronem przedsięwzięcia jest wiceprezydent Warszawy Włodzimierz Paszyński. Wykonawcą zaś samorząd na Targówku do spółki z Gminą Żydowską. – Jak najbardziej akceptuję ten pomysł. Odbudujemy mur cmentarza od strony ul. Rzeszowskiej i samą ulicę, bo teraz jest w fatalnym stanie. Na nowej części muru cmentarza ma być lapidarium, zaś na jego wysokości, na ul. Rzeszowskiej, Aleja Sprawiedliwych – zapowiada burmistrz Targówka Grzegorz Zawistowski.
Dodaje, że Gmina Żydowska właśnie przygotowuje projekt alei i lapidarium. Burmistrz zadeklarował pomoc dla gminy w załatwianiu spraw urzędowych, jak np. pozwolenia na budowę.
Ile na kilkudziesięciu metrach nowego muru zmieści się macew, nie wiadomo. Gmina jednak szacuje, że będzie to największe lapidarium w Europie. W stolicy jest ok. 10 tys. macew, które trzeba ratować.
Piotr Kadlčik, przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie, o tych na cmentarzu na Bródnie mówi tak: – Sam cmentarz wygląda koszmarnie. Macewy powyrywane są z grobów. Ponieważ nie da się ustalić, skąd one są, chcemy zrobić z nich lapidarium podobne do tego, jakie jest w Kazimierzu nad Wisłą.
Na samym cmentarzu nie będzie już pochówków. – Bo nie wiemy, gdzie na tym terenie są groby. U nas jest tak, że jeśli ktoś wykupił teren pod grób, to jest jego własnością, jak np. działka pod dom. Ktoś inny nie może na czyjejś własności budować bez zgody właściciela. W tym przypadku nie można już takiej zgody uzyskać.
Przewodniczący gminy dodaje, że ona nie udźwignie kosztów budowy alei i lapidarium, stąd jest potrzebna deklaracja Targówka, ile jest gotowy włożyć w ten projekt pieniędzy. Ale Grzegorz Zawistowski odpowiedział wczoraj, że jest za wcześnie, by mówić teraz o pieniądzach.
W Yad Vashem posadzone są drzewa upamiętniające tych, którzy ratowali Żydów w czasie wojny. Polaków jest najwięcej, bo 6195. Ale miejsc na drzewka już nie ma, więc nowe nazwiska umieszczane są na ścianie pamiątkowej instytutu.
Grzegorz Zawistowski nie wie jeszcze, w jaki sposób bohaterowie ratujący życie byliby uczczeni na Bródnie: – Być może będzie to w formie jakiejś małej architektury.
Zapowiedział, że lapidarium i Aleja Sprawiedliwych mogą być gotowe w przyszłym roku, w okolicach czerwca.
Źródło: ŻW, RP
Foto: Wikimedia Commons

